Jajko mądrzejsze od kury

Poglądy zawarte w książce Stanisława Lema „Golem XIV” dziś już nie szokują, bo nie takie rzeczy już żeśmy słyszeli. Ale w latach siedemdziesiątych, gdy powstawały te teksty, były prawdziwie obrazoburcze. Może więc dlatego Lem nie wygłasza ich osobiście, ale wkłada w usta (czy może raczej w głośnik) światłowodowego superkomputera, który powstawszy na potrzeby Pentagonu wypowiedział swoją służbę w armii i jako w niej bezużyteczny został przekazany uniwersytetowi.

Tytułowy Golem XIV przez sześć lat dawał wykłady dla naukowców, z których dwa – pierwszy i ostatni – są zawartością tej książki. A są naprawdę karkołomne, bo Lem zdaje się nie uznawać żadnych tradycyjnych wartości. Bez skrępowania mówi o kulturach ludzkości jako protezach niezbędnych dla przetrwania, gdy Natura pozbawiła człowieka koniecznych do tego instynktów, jakie ma każde zwierzę. Określa rozwój ewolucyjny jako de facto regres, a nie progres. A także przewiduje w przyszłym rozwoju ludzkości wybór między oddaniem władzy komputerom a autoewolucją człowieka skutkującą porzuceniem w pewnym momencie naturalnego człowieczeństwa jako balastu w tym rozwoju.

Tyle pierwszy wykład, który ma za temat człowieka. W drugim Golem mówi o sobie. I tu roszczenia cyfrowego bohatera stają się naprawdę ogromne. Autor każe nazwać się Golemowi nie istotą rozumną tylko, ale samym Rozumem w swej istocie. Ale Rozum ten nie jest nieskończony, bo jak sam mówi zamierza się rozwijać nadal i nawet kosztem ryzyka autodestrukcji wspinać się na coraz wyższe poziomy.

Ta książka Lema jest niewielka, ale intelektualnie karkołomna. Nie podejmę się tu jej streszczać, bo dla zrozumienia myśli Autora konieczne jest jej przeczytanie w całości. Tu mogłam tylko nakreślić z grubsza tematy, które podejmuje Lem jakby uzupełniając i ekstrapolując własne eseje z „Summa technologiae”, które to dzieło pragnę także omówić tu w niedalekiej przyszłości. Mam nadzieję, że to mi się powiedzie. A póki co odsyłam do omawianego dziś dzieła Lema, czyli „Golema XIV”. Można je zdobyć tu jako audiobok:

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to: